Een balans tussen prestaties en veiligheid
Lead rope soloing wordt steeds ingewikkelder naarmate het klimmen moeilijker wordt. Bij een aanpak voor "Redpoint Rope Soloing" probeer je de vrije klimroute te klimmen terwijl je met één hand de zelfzekering bedient en moeilijke vrijeklimbewegingen maakt. (Dit verschilt van solo aid climbing, waarbij je altijd twee handen hebt om zowel het primaire zekeringssysteem als eventuele back-ups te bedienen.)
Bij grensverleggende beklimmingen (denk aan een wand van 450 m met moeilijkheidsgraad 5.13d) accepteren professionele klimmers soms compromissen om moeilijk vrij klimmen mogelijk te maken. Maar wij willen aanmoedigen om lead-solo-systemen zo veel mogelijk redundantie te laten behouden.
Ja, we doelen op Siebe Vanhees’ recente alpine beklimming, waarbij zijn lead-rope-solo-opstelling sterk was geoptimaliseerd om het systeem gestroomlijnd te houden en alles te beperken wat moeilijke klimbewegingen kon hinderen. Als je net als wij geïnteresseerd bent in lead-solo-systemen, is het gebrek aan back-up je waarschijnlijk opgevallen.
Hij gebruikt één progress-capturing pulley (Spoc) voor een continu cache-loopsysteem. Deze eenrichtingskatrol draagt het grootste deel van het gewicht van het touw, waardoor een kleine, lichtere lus ontstaat die automatisch door het apparaat wordt gevoerd. Bij een val is de verwachting dat het gebogen touwtraject door het primaire zekeringsapparaat (een Edelrid pinch, die sterk lijkt op een GriGri) genoeg wrijving veroorzaakt om de cam te activeren, waarna deze het touw vastgrijpt.
Er zijn echter bekende situaties waarin het touw tijdens een val te soepel door het apparaat loopt, waardoor het apparaat te laat (of helemaal niet) aangrijpt. Om tegen deze faalmodus te beschermen, zouden er back-upknopen langs het vrije touw moeten zitten die in het apparaat kunnen vastlopen.
Maar bij Siebes systeem zijn er geen back-upknopen. Er is alleen een kleine hoeveelheid hoop dat het touwtraject door de Spoc de cam activeert via wrijving aan de remstreng. Katrollen zijn echter ontworpen om touw met zeer weinig wrijving door te voeren, dus dit is geen zekere oplossing. Dat zorgt voor een zeer strak, hoogwaardig systeem. Het verwijdert ook belangrijke redundantie.
We willen duidelijk zijn: we bekritiseren Siebes beklimming niet. Een solo-beklimming van 450 m met moeilijkheidsgraad 5.13d is een ongelooflijke prestatie, en een rope-solo-systeem configureren waarmee je op dat niveau kunt klimmen vereist enorm veel ervaring en beoordelingsvermogen.
Er is echter een belangrijk verschil tussen een systeem dat is geoptimaliseerd voor een professionele klimmer die de grenzen opzoekt en een systeem dat we de gemiddelde klimmer zouden aanraden. Voor de meeste mensen denken we dat het de moeite waard is om zo veel redundantie als redelijkerwijs mogelijk in een LRS-systeem in te bouwen.
Lead rope soloing is al een nichegebruik van klimuitrusting. Zelfs een goed ontworpen systeem zal niet zo soepel functioneren als een zekering met een klimpartner, en er zijn faalmodi en onhandige situaties die eenvoudigweg niet bestaan met een menselijke zekeraar.
Kan het beheer van de cache-lus als back-up dienen?
Het beheren van de grootte van die cache-lus is de sleutel tot een apparaat dat tijdens het omhoog klimmen automatisch touw doorvoert. Dit is een uitrustingslaag die losstaat van het primaire zekeringsapparaat, dus waarom kan deze uitrusting geen back-up vormen?
Mijn favoriete manier om de cache-lus te beheren is door vóór het klimmen meerdere touwlussen vooraf op mijn klimgordel te leggen. De lussen worden met knopen opgeborgen. Die dienen twee doelen: ze houden het touw op zijn plaats en voegen een back-up aan het systeem toe. Mastworpen werken goed om het touw op te bergen en kunnen tijdens het klimmen met één hand worden losgemaakt. Het nadeel van vooraf opgeborgen lussen is echter dat je de lengte klimt met meerdere touwlussen die aan je klimgordel hangen (goed te zien in deze video). Dit vergroot het risico op verstrikking en voegt extra gewicht toe - waarschijnlijk de reden waarom Siebe voor één cache-lus koos, die hij beheerde door tijdens het klimmen touw door te trekken.
Er zijn enkele opties voor het beheer van een continue cache die een back-up vormen als het primaire apparaat niet aangrijpt. De twee die het vermelden waard zijn, zijn de Freebell en de Fuse Jammer. Beide hebben echter serieuze nadelen op het gebied van gewicht, kosten en touwweerstand. Bij een poging om 5.13+ te klimmen zouden deze apparaten het klimmen moeilijker maken. Ik neem het Siebe niet kwalijk dat hij voor een gestroomlijnde opstelling koos (hoewel ik hem zou aanmoedigen om lussen vooraf op te bergen, hoe onwenselijk die lussen aan de klimgordel ook mogen lijken!).
Lees meer over deze apparaten in een eerdere Deep Dive.
Hoeveel back-up is genoeg?
Pete Whittaker maakte tijdens zijn lead-solo-beklimming van Freerider in één dag in 2016 vergelijkbare compromissen zonder back-up. Sindsdien is het begrip binnen de LRS-community van systeemredundantie en veiligere configuraties verder geëvolueerd.
Dat betekent niet dat er nu één universeel juiste LRS-opstelling bestaat. Verschillende systemen hebben verschillende afwegingen, en verschillende klimmers hebben verschillende prioriteiten. Lead-solo-klimmen blijft een off-labelgebruik
In plaats van één beste optie voor te schrijven, willen we je achterlaten met enkele vragen om over na te denken.
- Hoeveel redundantie wil je toevoegen voordat dit het automatisch doorvoeren begint te hinderen? Dit kan gevaarlijk zijn als je systeem halverwege een run-out stopt met doorvoeren.
- Wanneer maakt een back-up het systeem daadwerkelijk veiliger, en wanneer voegt deze alleen nog een stuk uitrusting toe dat je moet beheren? (denk aan dicht bij de grond of boven een richel)
- Hoe robuust is je combinatie van primair zekeringsapparaat en touw? Houd rekening met het gebruikte touw en met de invloed daarvan op de betrouwbaarheid waarmee het apparaat een val opvangt.
Onze voorkeur gaat uit naar het bouwen van het veiligste systeem dat we kunnen maken, accepteren dat dit mogelijk een graad toevoegt aan de moeilijkheid van het vrije klimmen, en erkennen dat lead rope soloing zelf inherent risicovol blijft en aanzienlijke risico’s met zich meebrengt.
